काही पोलिसांचे एकाच तालुक्यात १५ ते २० वर्षे ठाण; बदल्यांच्या कारभारावर गंभीर प्रश्नचिन्ह
बारामती/संपादक-(विकी आगम) पोलीस दलातील पारदर्शकता, निष्पक्षता आणि कार्यक्षमतेसाठी नियमित बदली ही अत्यंत महत्त्वाची मानली जाते. मात्र राज्यातील विविध भागांप्रमाणेच काही ठिकाणी अनेक पोलीस कर्मचारी विविध कारणांचा आधार घेत वर्षानुवर्षे त्याच ठिकाणी कार्यरत असल्याची चर्चा नागरिकांमध्ये सुरू आहे. काही कर्मचारी एकाच तालुक्यात, विभागात किंवा जिल्ह्यात तब्बल १५ ते २० वर्षे कार्यरत असल्याचे बोलले जात असून त्यामुळे बदली प्रक्रियेच्या पारदर्शकतेवर प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे. माहितीनुसार, काही कर्मचारी वैद्यकीय कारणे, कौटुंबिक अडचणी, वरिष्ठ कार्यालयातील नियुक्ती, विशेष जबाबदाऱ्या किंवा इतर कारणांचा आधार घेत वारंवार त्याच ठिकाणी राहण्यात यशस्वी होत असल्याची चर्चा आहे. विशेषतः वैद्यकीय व कौटुंबिक कारणांच्या आधारे काही कर्मचाऱ्यांना वारंवार अपवादात्मक सवलती मिळत असल्याची चर्चा नागरिकांमध्ये आहे. खरोखर गरजू कर्मचाऱ्यांना मदत मिळणे आवश्यक असले तरी काही प्रकरणांमध्ये खोटी किंवा अतिशयोक्त माहिती सादर केली जात असल्याच्या तक्रारीही समोर येत आहेत. काही कर्मचाऱ्यांकडून वैद्यकीय कारणांचा आधार घेऊन वारंवार त्याच जिल्ह्यात अथवा विभागात नियुक्ती मिळवल्याची चर्चा असून, याबाबत स्वतंत्र चौकशीची मागणी होत आहे. याशिवाय काही कर्मचारी वरिष्ठ कार्यालयांमध्ये नियुक्ती मिळवून वर्षानुवर्षे त्याच ठिकाणी कार्यरत राहत असल्याची चर्चा आहे. बदलीचे नियम सर्वांसाठी समान असताना काही निवडक कर्मचाऱ्यांना वारंवार त्याच ठिकाणी राहण्याची संधी कशी मिळते, असा प्रश्न अनेक कर्मचारी आणि नागरिकांकडून उपस्थित केला जात आहे. नियमित बदलीचे उद्दिष्ट प्रशासनातील संतुलन राखणे, स्थानिक हितसंबंध निर्माण होऊ न देणे आणि कायद्याची अंमलबजावणी निष्पक्ष ठेवणे हे असते. मात्र एकाच ठिकाणी दीर्घकाळ राहिल्याने स्थानिक स्तरावर अनावश्यक संबंध वाढण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे. काही सामाजिक कार्यकर्त्यांच्या मते, अशा परिस्थितीत गुन्हेगारी प्रवृत्तीच्या व्यक्तींशी ओळखी निर्माण होण्याचा धोका वाढू शकतो आणि त्यामुळे कायदा व सुव्यवस्थेवर परिणाम होण्याची शक्यता नाकारता येत नाही. सध्या अनेक भागांमध्ये वाढती गुन्हेगारी, चोरीचे प्रकार, अमली पदार्थांचे वाढते जाळे, महिलांशी संबंधित गुन्ह्यांविषयी व्यक्त होणारी चिंता तसेच कायदा व सुव्यवस्थेबाबत निर्माण होणारे प्रश्न या पार्श्वभूमीवर दीर्घकाळ एकाच ठिकाणी कार्यरत असलेल्या कर्मचाऱ्यांच्या भूमिकेबाबतही चर्चा वाढू लागली आहे. काही नागरिकांच्या मते, वर्षानुवर्षे एकाच ठिकाणी राहिल्यामुळे निर्माण होणाऱ्या संबंधांचा गुन्हेगारीविरोधातील कारवाईवर परिणाम होतो का, याचीही चौकशी होणे आवश्यक आहे. दरम्यान, कर्मचारी संघटनांनी खऱ्या गरजू कर्मचाऱ्यांना प्राधान्य देण्याची आणि खोटी माहिती देऊन बदली प्रक्रियेचा लाभ घेणाऱ्यांवर कठोर कारवाई करण्याची मागणी केली आहे. खोट्या कारणांमुळे प्रामाणिकपणे अडचणी मांडणाऱ्या कर्मचाऱ्यांचे नुकसान होत असल्याची भावना काही कर्मचाऱ्यांनी व्यक्त केली आहे. याच पार्श्वभूमीवर “पोलीस प्रशासन पारदर्शकता जनजागृती मंच” या नावाने कार्यरत असल्याचा दावा करणाऱ्या नागरिक संघटनेने राज्य शासन आणि पोलीस महासंचालकांकडे निवेदन देण्याची तयारी सुरू केली आहे. पोलीस दलातील बदली प्रक्रियेची सखोल चौकशी, १५ ते २० वर्षांपासून एकाच तालुक्यात, विभागात किंवा जिल्ह्यात कार्यरत असलेल्या कर्मचाऱ्यांची यादी जाहीर करणे, वैद्यकीय आणि कौटुंबिक कारणांची स्वतंत्र पडताळणी करणे, वरिष्ठ कार्यालयांमध्ये दीर्घकाळ कार्यरत असलेल्या कर्मचाऱ्यांचा आढावा घेणे तसेच नियमांचा गैरवापर झाल्याचे आढळल्यास योग्य प्रशासकीय कारवाई करणे, अशा मागण्या करण्यात येणार असल्याचे सांगितले जात आहे.
प्रशासनाने वैद्यकीय कागदपत्रे, वयोमानाचे दाखले आणि प्रत्यक्ष परिस्थितीची पडताळणी करण्यासाठी स्वतंत्र यंत्रणा उभी करावी, अशी मागणीही पुढे येत आहे. कारण खऱ्या गरजू कर्मचाऱ्यांना न्याय मिळावा आणि बदली प्रक्रियेची विश्वासार्हता कायम राहावी, अशी भावना व्यक्त होत आहे. दरम्यान, या संपूर्ण प्रकरणाची दखल घेऊन वरिष्ठ स्तरावरून आढावा घेतला जाणार का, संबंधित नियुक्त्यांची तपासणी होणार का आणि बदली प्रक्रियेत अधिक पारदर्शकता आणण्यासाठी काही ठोस पावले उचलली जाणार का, याकडे नागरिकांचे लक्ष लागले आहे. या चर्चेनंतर प्रशासनाकडून काही चौकशी, पडताळणी किंवा धोरणात्मक निर्णय घेतले जातात का, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरणार आहे.
मुख्य संपादक -सूरज(विकी)आगम
उपसंपादक-( विवेक साळुंके )
