वादळाने झाडे पडली की विकासकामांनी मुळेच कमकुवत केली?
बारामती/संपादक-(विकी आगम)
बारामती शहरात अलीकडे झालेल्या वादळी वाऱ्यानंतर शहरातील विविध रस्ते, डिव्हायडर, फूटपाथ आणि सुशोभीकरण करण्यात आलेल्या भागांमधील अनेक झाडे मुळासकट उन्मळून पडल्याच्या घटना समोर आल्या आहेत. या घटनांमुळे शहरातील नागरिकांमध्ये चिंता व्यक्त होत असून, झाडे पडण्यामागे केवळ वादळी वारा कारणीभूत होता की विकासकामांदरम्यान झालेल्या निष्काळजीपणामुळे झाडांचा पाया कमकुवत झाला होता, असा प्रश्न उपस्थित केला जात आहे.
विशेष म्हणजे, याच काळात बारामती तालुक्यातील इतर भागांमध्येही वादळी वारे वाहिले. मात्र ग्रामीण भागात किंवा शहराबाहेरील परिसरात मोठ्या प्रमाणावर झाडे पडल्याच्या घटना फारशा दिसून आल्या नाहीत. त्यामुळे बारामती शहरातच इतक्या मोठ्या प्रमाणावर झाडे का कोसळली, याबाबत चर्चा सुरू झाली आहे. घटनास्थळी पाहणी केल्यानंतर अनेक झाडांच्या बुंध्यांजवळील माती मोठ्या प्रमाणावर काढून टाकल्याचे दिसून येत असल्याचा दावा नागरिकांकडून केला जात आहे. फूटपाथ, डिव्हायडर आणि सुशोभीकरणाच्या कामांदरम्यान झाडांच्या मुळांजवळ खोदकाम करण्यात आल्याने त्यांचा नैसर्गिक आधार कमी झाला असावा, अशी शक्यता व्यक्त केली जात आहे. काही ठिकाणी झाडांच्या मुळ्या जमिनीच्या वर आल्याचेही दिसून येत आहे. स्थानिक नागरिकांच्या मते, विकासकामे करताना झाडांच्या संरक्षणासाठी आवश्यक असलेली काळजी घेतली गेली नाही. कामे वेगाने पूर्ण करण्याच्या प्रयत्नात झाडांच्या मुळांभोवतीची माती हटविण्यात आली, मात्र त्याचा झाडांच्या स्थैर्यावर होणारा परिणाम विचारात घेतला गेला नसावा. परिणामी, वादळी वाऱ्याचा तडाखा बसताच अनेक झाडे मुळासकट उन्मळून पडल्याचा आरोप नागरिकांकडून केला जात आहे. पर्यावरणप्रेमींच्या मते, कोणत्याही झाडाचे स्थैर्य हे त्याच्या मजबूत मुळांवर आणि त्यांना मिळणाऱ्या नैसर्गिक आधारावर अवलंबून असते. जर विकासकामांमुळे मुळांजवळील माती काढली गेली असेल, तर झाडे कमकुवत होणे आणि वाऱ्यात कोसळणे स्वाभाविक मानले जाते. काही ठिकाणी झाडांच्या मुळांभोवती काँक्रीटीकरण, पेव्हर ब्लॉक आणि इतर बांधकामांमुळे झाडांच्या नैसर्गिक वाढीवर परिणाम झाला असण्याची शक्यताही व्यक्त केली जात आहे. दरम्यान, शहरातील पडलेल्या झाडांच्या घटनांची स्वतंत्र तांत्रिक चौकशी करून झाडे पडण्यामागील नेमके कारण शोधावे, अशी मागणी नागरिकांकडून करण्यात येत आहे. शहरात नेमकी किती झाडे पडली, त्यापैकी किती झाडे सुशोभीकरण, फूटपाथ किंवा डिव्हायडर प्रकल्पांच्या परिसरातील होती, याचा अधिकृत तपशील प्रशासनाने जाहीर करावा, अशीही मागणी होत आहे. नागरिकांच्या मते, विकासकामे सुरू करण्यापूर्वी झाडांचे आरोग्य परीक्षण (ट्री हेल्थ ऑडिट) करण्यात आले होते का, तसेच काम पूर्ण झाल्यानंतर झाडांच्या स्थैर्याची तांत्रिक तपासणी करण्यात आली होती का, याबाबतही प्रशासनाने खुलासा करावा. झाडांच्या मुळांभोवती मोठ्या प्रमाणावर काँक्रीटीकरण करण्यात आले असल्यास त्याचा झाडांच्या वाढीवर आणि स्थैर्यावर काय परिणाम झाला, याचाही अभ्यास होणे आवश्यक असल्याचे मत व्यक्त केले जात आहे. याशिवाय, झाडे पडल्यामुळे सार्वजनिक मालमत्ता, वाहने किंवा नागरिकांचे नुकसान झाले असल्यास त्याची माहितीही जाहीर करण्यात यावी, अशी मागणी पुढे येत आहे. शहरातील उर्वरित झाडांचे तातडीने सर्वेक्षण करून धोकादायक स्थितीतील झाडांची ओळख पटवून आवश्यक उपाययोजना कराव्यात, अशी अपेक्षा नागरिकांकडून व्यक्त होत आहे. बारामती शहरातच मोठ्या प्रमाणावर झाडे का पडली, फूटपाथ आणि डिव्हायडरच्या कामांदरम्यान झाडांच्या मुळांजवळ किती खोदकाम करण्यात आले, झाडांच्या संरक्षणासाठी कोणते तांत्रिक निकष वापरण्यात आले, काम पूर्ण झाल्यानंतर झाडांच्या स्थैर्याची तपासणी करण्यात आली होती का, संबंधित कंत्राटदार आणि अधिकाऱ्यांची जबाबदारी निश्चित होणार का तसेच भविष्यात अशा घटना टाळण्यासाठी कोणती उपाययोजना केली जाणार, असे प्रश्न नागरिकांकडून उपस्थित केले जात आहेत. विकासकामांमुळे झाडांच्या मुळांवर परिणाम झाल्याचे चौकशीत निष्पन्न झाल्यास संबंधित कंत्राटदार, सल्लागार संस्था आणि जबाबदार अधिकाऱ्यांवर कारवाई करण्यात यावी, अशी मागणी होत आहे. या प्रकरणाची स्वतंत्र तांत्रिक समितीमार्फत चौकशी करून त्याचा अहवाल सार्वजनिक करण्यात यावा, अशीही मागणी नागरिकांकडून करण्यात येत आहे. शहराच्या सुशोभीकरणासोबत पर्यावरणाचे संरक्षणही तितकेच महत्त्वाचे असल्याचे नागरिकांचे म्हणणे आहे. विकासकामे आणि पर्यावरण संवर्धन यामध्ये समतोल राखला गेला नाही, तर शहरातील हिरवाई धोक्यात येऊ शकते, अशी भीती व्यक्त केली जात आहे. भविष्यात विकासकामे करताना झाडांच्या संरक्षणासाठी स्वतंत्र मार्गदर्शक तत्त्वे तयार करून त्यांची काटेकोर अंमलबजावणी करावी, अशी मागणीही पुढे येत आहे. दरम्यान, बारामतीतील झाडे केवळ वादळी वाऱ्यामुळे पडली की सुशोभीकरणाच्या कामांमधील निष्काळजीपणामुळे त्यांचा पाया आधीच कमकुवत झाला होता, याचे स्पष्ट उत्तर प्रशासनाने नागरिकांसमोर मांडावे, अशी अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे. बारामती शहरातील हिरवाईचे नुकसान केवळ नैसर्गिक आपत्तीमुळे झाले की मानवनिर्मित हस्तक्षेपामुळे, याचे सत्य स्वतंत्र आणि निष्पक्ष चौकशीतून समोर येणे आवश्यक असल्याचे मत नागरिकांकडून व्यक्त केले जात आहे.
मुख्य संपादक -सूरज(विकी)आगम
उपसंपादक-( विवेक साळुंके )
